Selectief solidair – en waarom dat gewoon egoïsme is

De nieuwe ‘gedeeltelijke lockdown’ is onze schuld, aldus premier Rutte. Wij hebben ons niet goed genoeg gedragen en boontje komt nou eenmaal om z’n loontje. Koren op de molen van de ‘coronadeuger’. Want, hoe moeilijk is het om ‘even solidair’ te zijn? Maar solidariteit is geen eenrichtingsverkeer.

Woedend zijn ze, de voorstanders van het coronabeleid. Woedend op de ‘egoïsten’ die het weer eens voor iedereen verpest hebben. Meester Mark en meester Hugo hebben het tenslotte zelf gezegd: omdat er niet genoeg brave kindertjes in de klas waren, krijgen we nu allemaal straf. Maar is het nou echt zo moeilijk om een paar simpele regeltjes op te volgen? Waarom kunnen we niet gewoon even solidair zijn? Dat klopt, in theorie is dat zo moeilijk niet. Maar dat is nou juist het punt: het leven is meer dan theorie. Voor heel veel mensen is de praktijk van het leven, de praktijk van hún leven, door het coronabeleid, bijzonder moeilijk. Wat makkelijk is, is ‘solidair’ zijn als die solidariteit voor jou geen verschil maakt. Want een barmhartige samaritaan zijn vanuit z’n luie stoel kan natuurlijk iedereen.

Veiligheid in het gedrang

Je hebt makkelijk praten als jij door de maatregelen niet echt geraakt wordt. Ja, het is vervelend dat je niet meer naar de kroeg of uit eten kunt, maar dat is inderdaad geen ramp als je wel je baan behoudt. Of als je weet dat je kunt rekenen op een uitkering mocht je toch de zak krijgen. Je kunt eenvoudig roepen dat mensen zich niet zo moeten aanstellen als jouw veiligheid niet in het gedrang komt. Maar wat al die zogenaamd zo solidaire mensen lijken te vergeten, is dat een heel grote groep in de samenleving ongelooflijk in de steek gelaten wordt. Dat het voor hen helemaal niet gaat om even een paar pleziertjes en privileges inleveren, maar simpelweg om hun leven. Omdat ze straks geen geld meer hebben om hun huis te betalen en hun kinderen eten te geven. Omdat ze niet meer de zorg krijgen die ze nodig hebben en dus doodgaan. Omdat er niemand is die hen beschermd. Waar is de solidariteit naar deze mensen? Want solidair ben je niet als je alleen kijkt vanuit je eigen perspectief, maar juist als je ook denkt aan dat van een ander.

Realiteit of nachtmerrie?

Juist de mensen die het hardst geraakt worden door de maatregelen zijn de mensen zijn die het minst aan zichzelf en het meest aan anderen denken. Zij zijn de mensen die zich zorgen maken over de toekomst van de héle maatschappij. Het zijn de ZZP-ers die nergens recht op hebben die roepen dat er straks niemand meer een baan heeft. Het zijn de horeca-ondernemers die opnieuw moeten sluiten die opkomen voor de grondrechtelijke vrijheden van de mens. Het is de cultuursector die volledig op z’n gat ligt die waarschuwt voor de desastreuze gevolgen van een volledig afgebroken economie. Dat is solidariteit: verder kijken dan je eigen neus lang is. Ik val in herhaling, maar kennelijk is dat nodig. Solidariteit is je realiseren dat jouw realiteit, niet automatisch ook die van een ander is. En dat dat dus betekent dat wat voor jou een acceptabele realiteit is, voor de ander, en voor de toekomst van een ander, een ware nachtmerrie kan zijn.

Eigen schuld, dikke bult

Hoe solidair ben je als je alleen redeneert vanuit je eigen perspectief? Ben jij degene die solidair is als je bepaalt dat iets niet moeilijk is, omdat het voor jóu niet moeilijk is? Omdat jíj er op dat moment geen problemen van ondervindt? Nee, dat is niet solidair. Dat is kortzichtig. Dát is egoïstisch. Maar ik vermoed zomaar dat al die brave mensen om het hardst gillen om hulp en medeleven als de tijd komt dat ook zij echt geraakt worden door de gevolgen van het coronabeleid. En die tijd gaat komen als we zo doorgaan. Ik ben benieuwd wiens schuld het dan is. Nog steeds die van de stoute, tegendraadse burger? Of toch opeens wel die van de overheid? Dat het hun eigen schuld is en altijd al was, omdat beleid, ook slecht beleid, nou eenmaal alleen kan bestaan bij draagvlak, zullen ze niet toegeven. Maar ook dan zullen de tegenstanders, de sceptici, de critici, de stoute kindertjes, kortom: zij die juist denken aan meer mensen dan alleen zichzelf, voor hen opstaan en zich hard maken voor hun leven en hun toekomst. Omdat dát is wat solidair zijn betekent. En ja, beste brave burgers, dat is dus wel degelijk hartstikke moeilijk.

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.

  • Maar wat dan wel? Prima dat je kritisch bent, en je maakt zeker hele goede punten. Maar wat is dan het alternatief? (Dit bedoel ik gewoon heel vriendelijk hoor. Als disclaimer omdat tekst zo gemeen over kan komen).

    • Dag Suzanne,

      Dank voor je reactie en het komt helemaal niet gemeen over, hoor. Het is een heel valide vraag. Laat ik voorop stellen dat ik, natuurlijk, ook de wijsheid niet in pacht heb. En er is in deze situatie geen ideale oplossing. Maar ik denk dat we meer hebben aan het specifiek beschermen van de risicogroep en het faciliteren daarvan door de overheid. Dan kun je bijvoorbeeld denken aan het opzetten van een boodschappen,- en taxiservice zodat mensen niet zelf de straat op hoeven en/of zich moeten verplaatsen met het OV. Je kunt zoveel mogelijk (medische) zorg aan huis proberen te leveren, zodat mensen met gezondheidsproblemen niet naar huisartsen en/of ziekenhuizen hoeven te komen waar ze in aanraking komen met veel mensen. Waar het mij vooral om gaat is: als we de hele maatschappij stil leggen is er straks sowieso niemand meer die voor de kwetsbare mensen in onze maatschappij kan zorgen, simpelweg omdat we de (financiële) middelen daarvoor niet meer hebben. Wat je dus, mijns inziens, moet doen is de mensen die risico lopen zoveel mogelijk beschermen (voor zover zij dat zelf willen) en tegelijkertijd zorgen dat de mensen op wiens schouders de maatschappij gedragen moet worden kunnen doordraaien zodat die maatschappij niet omvalt. Op de lange termijn kost dat namelijk meer slachtoffers en vooral ook slachtoffers in die kwetsbare groep die we zeggen te willen beschermen.

      • Hoi Vala, dank je wel voor je antwoord! Op deze manier kan ik me helemaal in je verhaal vinden. Al gaat het helaas helemaal niet die kant op ben ik bang.